Μοντέλο η Νορβηγία!

zoom

Ήρθε πια το πλήρωμα του χρό­νου. Αφού οι διεθνείς τοκο­γλύφοι έφεραν σε πλήρες αδι­έξοδο την ελληνική οικονομία και κοι­νωνία με τις πολιτικές του μνημονίου, ήρθε η ώρα να βάλουν χέρι στααση­μικά του σπιτιού. Πουλήστε, αν θέλε­τε να γλυτώσετε, μας λένε φίλοι, σύμ­μαχοι και εταίροι. Πουλήστε ό,τι έχετε και δεν έχετε. Τη φιλοσοφία της τρό­ικας αποτύπωσε με εξαιρετική σαφή­νεια ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ στις 17.5:

«Δεν θα απέκλεια εντελώς μια μορ­φής αναδιάταξης (του χρέους), αλλά αυτό δεν αποτελεί μεμονωμένη απά­ντηση. Πρώτα χρειαζόμαστε νέα μέ­τρα από την Ελλάδα για να φτάσει τους δημοσιονομικούς στόχους του 2011. Έπειτα πρέπει να έχουμε τη διαβεβαίωση ότι το πρόγραμμα των ιδιωτικοποιήσεων θα φτάσει σε έναν ικανοποιητικό για εμάς όγκο. Ύστερα θα δούμε αν χρειάζονται συμπληρω­ματικά μέτρα. Και μόνο τότε, αν εκ­πληρωθούν όλοι αυτοί οι όροι, μπο­ρούμε να συζητήσουμε θέμα αναδιά­ταξης. Δεν είναι αναδιάταξη ή τίποτα. Είναι μέτρα, μέτρα και μέτρα και μετά ίσως αναδιάταξη».

Ποια είναι η ταυτότητα του δημόσιου χρέους;

Ποιος δημιούργησε και ποιος πυροδοτεί το δημόσιο χρέος; Πόσες και πόσες φορές δεν ακούσαμε ατελείωτες αναλύσεις σαν απάντηση αυτού του ερωτήματος. Ωστόσο, πίσω από τις ιδεολογικές προσκολλήσεις και τα λογίδρια δεξιάς ή αριστερής απόχρωσης, κατά περίεργο λόγο, οι περισσότεροι συμφωνούν. Φταίει το κράτος και η διαπλοκή. Είτε μιλούν εξονόματος ενός υστερικού νεοφιλελευθερισμού που θέλει να εξαφανίσει κάθε έννοια δημόσιου χώρου στην οικονομία, είτε εκ μέρους μιας ακραιφνούς «ταξικής» ανάλυσης, οι περισσότεροι αναλυτές δεν λένε πολύ διαφορετικά πράγματα. Το μόνο που βλέπουν είναι ότι ακριβώς βλέπουν και οι εκπρόσωποι της κυρίαρχης πολιτικής: ένα οικονομικό προϊόν μιας κακής και σπάταλης κρατικής πολιτικής. Η μόνη διαφορά τους είναι ότι οι δεξιοί βλέπουν κακή διαχείριση ενώ οι αριστεροί προσπαθούν να την χρεώσουν στις παροχές του κράτους προς το κεφάλαιο. Η λογική των διαπλεκομένων χρησιμοποιήθηκε από την κυρίαρχη πολιτική για να τσακιστεί κάθε έννοια ελέγχου των αγορών και να ιδιωτικοποιηθεί το κράτος: «Δεν μπορεί να υπάρξει μηδενικό κράτος για να έχουμε μηδενική διαφθορά των πολιτικών. Μπορεί όμως να υπάρξει μικρότερο κράτος για να έχουμε μικρότερη διαφθορά»,[1] όπως έγραφε ένας από τους αετονύχιδες της διατεταγμένης νεοφιλελεύθερης δημοσιογραφίας, ο κ. Πάσχος Μανδραβέλης.

Ο Διεθνής Έλεγχος κατά την Σοφία Σακοράφα

Προσωπικά δεν αμφισβητώ την ειλικρίνεια και τις προθέσεις της κ. Σοφίας Σακοράφα, όμως η ιστορία της διεθνούς επιτροπής ελέγχου του δημόσιου χρέους δεν είναι ούτε απλή, ούτε αθώα υπόθεση. Τυχαίνει να γνωρίζω ποιοι σε διεθνές επίπεδο προωθούν αυτή την πρόταση και η δράση τους δεν είναι καθόλου αθώα.

Πρόκειται για διεθνείς Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (Bretton Woods, CATDM, Attac, Transform, κοκ) που χρηματοδοτούνται είτε απευθείας από άτυπα όργανα της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ (ιδρύματα, think tanks, κλπ.), είτε από το ειδικό κονδύλι του ΟΗΕ που χρηματοδοτεί την προώθηση της «παγκοσμιοποίησης», είτε από οργανώσεις δήθεν κοινωφελούς σκοπού που πίσω τους βρίσκονται τράπεζες και πολυεθνικές, είτε απευθείας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα πλαίσια της προώθησης του «εθελοντισμού».

Ο μύθος της «ισχυρής Ελλάδας» και το αναπτυξιακό αδιέξοδο της χώρας

Την τελευταία ιδιαίτερα περίοδο γίνεται όλο και πιο φανερό ότι η ελληνική κοινωνία έχει οδηγηθεί σε ένα πραγματικό αναπτυξιακό αδιέξοδο. Πρόκειται για ένα αδιέξοδο όχι «διαχειριστικό», δηλαδή προϊόν μόνο αποτυχημένων κυβερνητικών επιλογών και πολιτικών, αλλά αποτέλεσμα της συνολικής πορείας της χώρας, ενός ολόκληρου τρόπου συγκρότησης της οικονομίας και της κοινωνίας της. Οι απλοί εργαζόμενοι μέσα από την προσωπική τους εμπειρία αντιλαμβάνονται πολύ καλά αυτό που αποτελεί το «κοινό μυστικό» του δικομματισμού και των δυνάμεων που τον στηρίζουν. Τα απανωτά «σταθεροποιητικά προγράμματα» μονόπλευρης λιτότητας και κατεδάφισης κοινωνικών κατακτήσεων εδώ και δυο δεκαετίες, οι πολιτικές «απορύθμισης» και «ανοίγματος» στις αδυσώπητες δυνάμεις της αγοράς, η στήριξη σε παλιές και νέες μονοπωλιακές καταστάσεις, όπως και η επένδυση στην ασύδοτη κερδοσκοπία, όχι μόνο δεν αντιμετώπισαν τα χρόνια προβλήματα, τις εσωτερικές αγκυλώσεις και την οικονομική καθυστέρηση της χώρας, αλλά την έκαναν ακόμη πιο ευάλωτη, ακόμη πιο εύθραυστη, ακόμη πιο προβληματική, ακόμη πιο «ανοιχτή» στις ιδιοτροπίες της παγκόσμιας αγοράς και τα βίτσια του διεθνούς μεγάλου κεφαλαίου.

Η καταστροφή που μας απειλεί και πώς να την αποφύγουμε

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει έναν άμεσο κίνδυνο οικονομικής και κοινωνικής καταστροφής. Τα τελευταία μέτρα της κυβέρνησης, όπως κι αυτά που διαφαίνονται στον ορίζοντα, πέρα από τον βάρβαρα αντιλαϊκό τους χαρακτήρα, αποτελούν στην ουσία τους μια κυνική ομολογία ότι ο κυρίαρχος συνασπισμός εξουσίας αδυνατεί πλήρως να αντιμετωπίσει έστω και προσωρινά το γενικό ξεχαρβάλωμα και τη συνολική αποδιάρθρωση της οικονομίας. Έτσι σε μια παρακμάζουσα οικονομία, η οποία όλα τα προηγούμενα χρόνια στηρίχτηκε στην επέκταση της καταναλωτικής δαπάνης, η κυβέρνηση αναγκάζεται να πάρει μέτρα που θα επιδράσουν άμεσα και δραστικά στην κατανάλωση. Μια κατανάλωση που έτσι κι αλλιώς δεν στηρίχτηκε καθόλου στην ανάπτυξη της παραγωγής βάσης της οικονομίας, ούτε στην ενίσχυση της πραγματικής ζήτησης στην εγχώρια αγορά. Γι αυτό κι εξαρχής ήταν παρασιτική, πλασματική και αντιπαραγωγική.

ΚΡΑΤΟΣ

Για ποιον δημόσιο τομέα;

Η ανάγκη για έναν νέου τύπου οικονομικό ρόλο του κράτους, που δεν θα είναι συμπληρωματικός της αγοράς, αλλά βασικός μοχλός μιας ριζικά διαφορετικής ανάπτυξης με κριτήριο τις άμεσες ανάγκες και τα συμφέροντα της εργαζόμενης κοινωνίας.

Σήμερα, τα εργατικά κινήματα σε πολλές χώρες ξανακαλύπτουν την αξία κλασσικών αιτημάτων που είχαν σαν στόχο να ενισχύσουν τον ρόλο του κράτος στην οικονομία και την παροχή ζωτικών υπηρεσιών για την κοινωνία. Η πείρα αποδεικνύει ότι κανένα συνδικάτο, καμμιά μάχιμη οργάνωση της εργατικής τάξης, καμμιά σοβαρή πάλη για επίκαιρα εργατικά αιτήματα (εργασιακά, μισθολογικά, κοκ) δεν μπορεί ν’ αναπτυχθεί σε γερές μαζικές βάσεις με πλατύ αγωνιστικό ορίζοντα και δυνατότητες επιτυχίας, αν δεν απαντά άμεσα και πρακτικά σ’ ένα θεμελιακό ερώτημα: ποιος πρέπει να είναι ο οικονομικός ρόλος του κράτους, απ’ την σκοπιά των συμφερόντων της εργαζόμενης κοινωνίας;

Μερικές σύντομες απαντήσεις στα σχόλια σχετικά με το άρθρο για την κρίση:

1. ΟΚ, τα χρηματιστήρια πέφτουν. Γιατί αυτό είναι τόσο σημαντικό για την πραγματική οικονομία  ? Γιατί δεν είναι μια απαραίτητη «διόρθωση» που εξυγειαίνει, σύμφωνα με ό,τι αναφέρεται και στη σελ. 11, «το χρήμα δεν είναι παρά το λίπος για το σώμα της πολιτικής κοινωνίας...»

Η πτώση των χρηματιστηρίων θα μπορούσε να ήταν μια απλή «διόρθωση», αν δεν συνέτρεχαν τα εξής: Αφενός, η πτώση είναι επιπέδου κραχ και πιο συγκεκριμένα ενός κραχ σαν αυτό του 1929-30. Αφετέρου, τα χρηματιστήρια αποτελούν σήμερα την καρδιά της διεθνούς κεφαλαιαγοράς. Οι μεγάλες επιχειρήσεις σήμερα και ιδίως οι πολυεθνικές αντλούν το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων τους από την χρηματιστική αγορά, ενώ εξαρτούν τις επενδύσεις τους επίσης από αυτήν.

Δυο μικρά παραδείγματα:

Παύση πληρωμών εδώ και τώρα!

Την τελευταία δεκαετία (2000-2009) το ελληνικό δημόσιο πλήρωσε στους δανειστές του πάνω από 450 δις ευρώ σύμφωνα με τους Ισολογισμούς του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους. Σε εποχή που το δημόσιο δανειζόταν με τα επιτόκια της Γερμανίας. Παρ’ όλα αυτά το δημόσιο χρέος της χώρας όχι μόνο δεν συγκρατήθηκε, αλλά αυξήθηκε την ίδια δεκαετία κατά 155 δις ευρώ, φτάνοντας τα 298 δις ευρώ! Έχουμε φτάσει στο σημείο να πληρώνουμε το 35% του ΑΕΠ σε εξυπηρέτηση δανείων. Κι αυτή η επιβάρυνση αναγκαστικά θα επιδεινωθεί ραγδαία τα επόμενα χρόνια πρώτα-πρώτα λόγω των αυξημένων επιτοκίων. Η κατάσταση αυτή αποτελεί τον ορισμό της χρεωκοπίας.

Αυτός είναι ο λόγος που δεν μπορεί να υπάρξει άλλη πολιτική, αν δεν αντιμετωπιστεί πρώτα απ’ όλα ο βρόγχος του δημόσιου δανεισμού και δεν ξεφύγει η χώρα από τη θανάσιμη λαβή των δανειστών της.

Το πρώτο βήμα είναι να ανατραπεί το καθεστώς κηδεμονίας από την ΕΕ και το ΔΝΤ, που έχει σαν στόχο την κατάσχεση και δήμευση της χώρας προς όφελος των δανειστών της.

Σημείωμα 1:

Ας δούμε καταρχήν τα στοιχεία όπως δημοσιεύονται από τον επίσημο Προϋπολογισμό του 2010: Το σύνολο των αποδοχών και συντάξεων που πληρώνει το δημόσιο ανήλθαν για το 2009 στα 25,5 δις ευρώ, δηλαδή στο 43,2% των πρωτογενών δαπανών (=σύνολο δαπανών μείον τόκοι και χρεολύσια) του Προϋπολογισμού τον ίδιο χρόνο και στο 10,6% του ΑΕΠ. Σ’ αυτά τα επίπεδα, περίπου, κινούνται οι δαπάνες για αποδοχές και συντάξεις του δημοσίου όλα τα χρόνια. Το ενδιαφέρον είναι ότι όλοι αυτοί που ξεσκίζονται να φωνάζουν για τους δημόσιους υπαλλήλους δεν κάνουν τον κόπο να συγκρίνουν το επίπεδο αποδοχών και συντάξεων που πληρώνει το δημόσιο στην Ελλάδα, με το αντίστοιχο επίπεδο στην ΕΕ και στην ευρωζώνη. Και δεν το κάνουν για έναν πολύ απλό λόγο. Το επίπεδο στην Ελλάδα κινείται λίγο πιο κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ, το οποίο το 2009 βρέθηκε στο 10,8% του ΑΕΠ των χωρών μελών της και στο 10,9% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης. Αν λοιπόν οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων φταίνε για το έλλειμμα και τον υπερδανεισμό της Ελλάδας, τότε γιατί δεν έχουν χρεωκοπήσει και χώρες όπως η Βρετανία, η Γερμανία, η Γαλλία που αποδίδουν το ίδιο με την Ελλάδα ποσοστό του ΑΕΠ τους στους δημόσιους υπαλλήλους τους; Γιατί δεν χρεωκοπούν χώρες όπως η Δανία, η Νορβηγία, η Σουηδία, κ.ά., που αποδίδουν πάνω από 12% του ΑΕΠ τους στους δημόσιους υπαλλήλους τους;